แผนที่นักปรัชญา
121 นักคิดจากทุกทิศ เรียงตามปีเกิด แตะชื่อเพื่อดูแนวคิดเด่น และดูว่าใครได้แรงบันดาลใจจากใคร
ยุคโบราณ
-
624 ปีก่อน ค.ศ. ทาลีส Thales
นักปรัชญากรีกคนแรกที่อธิบายโลกด้วยธรรมชาติแทนเทพเจ้า เสนอว่าทุกสิ่งมาจากน้ำ
มีอิทธิพลต่อพีทาโกรัส
-
579 ปีก่อน ค.ศ. เล่าจื๊อ Laozi
เต๋าที่พูดได้ไม่ใช่เต๋าแท้ จงเป็นเหมือนน้ำ อ่อนแต่ชนะความแข็ง
มีอิทธิพลต่อจวงจื่อ
-
534 ปีก่อน ค.ศ. เฮราคลิตุส Heraclitus
ทุกสิ่งไหลเปลี่ยน คนเราก้าวลงแม่น้ำสายเดิมสองครั้งไม่ได้
มีอิทธิพลต่อปาร์เมนิดีส, เพลโต, อริสโตเติล, เฮเกล, ฟรีดริช นีทเชอ, มาร์ทีน ไฮเดกเกอร์
-
514 ปีก่อน ค.ศ. ปาร์เมนิดีส Parmenides
ความเปลี่ยนแปลงเป็นภาพลวง สิ่งที่มีอยู่จริงเป็นหนึ่งเดียวและไม่เปลี่ยน
ได้แรงบันดาลใจจากเฮราคลิตุส
มีอิทธิพลต่อเพลโต, อริสโตเติล, บารุค สปิโนซา, ฟรีดริช นีทเชอ, มาร์ทีน ไฮเดกเกอร์
-
500 ปีก่อน ค.ศ. พระพุทธเจ้า The Buddha
อริยสัจสี่ ทุกข์ เหตุแห่งทุกข์ ความดับทุกข์ และทางดับทุกข์
มีอิทธิพลต่อมหาตมา คานธี, บี. อาร์. อัมเบดการ์
-
469 ปีก่อน ค.ศ. โสกราตีส Socrates
ชีวิตที่ไม่ได้ใคร่ครวญไม่คุ้มค่าแก่การมีชีวิต สอนด้วยการตั้งคำถามไม่หยุด
มีอิทธิพลต่อเพลโต, อริสโตเติล, ซีโนแห่งคิทิอุม, ฟรีดริช นีทเชอ, คาร์ล ป็อปเปอร์, ฮันนาห์ อาเรนต์
-
469 ปีก่อน ค.ศ. ม่อจื๊อ Mozi
ความรักต่อทุกคนเท่ากัน ต่อต้านสงครามรุกราน และวัดค่าจากประโยชน์ต่อส่วนรวม
-
460 ปีก่อน ค.ศ. ดีโมคริตุส Democritus
ทุกสิ่งประกอบจากอะตอมเล็ก ๆ ที่แบ่งไม่ได้ เคลื่อนที่ในที่ว่าง
มีอิทธิพลต่ออริสโตเติล, เอพิคิวรัส, บารุค สปิโนซา, ฟรีดริช นีทเชอ
-
428 ปีก่อน ค.ศ. เพลโต Plato
โลกที่เห็นเป็นเงาของโลกแห่งแบบ (Forms) ที่สมบูรณ์ เปรียบด้วยถ้ำ
ได้แรงบันดาลใจจากปาร์เมนิดีส, เฮราคลิตุส, พีทาโกรัส, โสกราตีส
มีอิทธิพลต่ออริสโตเติล, ออกัสตินแห่งฮิปโป, โบอีเชียส, อัล-ฟาราบี, อิบน์ รุชด์ (อาแวร์โรอีส), ทอมัส อไควนัส, โทมัส ฮอบส์, เรอเน เดการ์ต, บารุค สปิโนซา, ไลบ์นิซ, วอลแตร์, อิมมานูเอล คานต์, เฮเกล, อาร์ทัวร์ โชเพนเฮาเออร์, ฟรีดริช นีทเชอ, อ็องรี แบร์กซง, มาร์ทีน ไฮเดกเกอร์, ฮันนาห์ อาเรนต์, มีแชล ฟูโก
-
399 ปีก่อน ค.ศ. ไดโอจีนีสแห่งซิโนเป Diogenes of Sinope
สำนักซินิก ใช้ชีวิตเรียบง่ายสุดขั้ว ล้อเลียนค่านิยมสังคมอย่างเปิดเผย
-
383 ปีก่อน ค.ศ. อริสโตเติล Aristotle
ชีวิตที่ดีคือการพัฒนาคุณธรรมจนเป็นนิสัย และทางสายกลางระหว่างสองสุดโต่ง
ได้แรงบันดาลใจจากปาร์เมนิดีส, เอพิคิวรัส, ดีโมคริตุส, เฮราคลิตุส, โสกราตีส, เพลโต
มีอิทธิพลต่อโบอีเชียส, อัล-ฟาราบี, อิบน์ ซีนา (อวิเซนนา), อิบน์ รุชด์ (อาแวร์โรอีส), ทอมัส อไควนัส, วิลเลียมแห่งอ็อกแคม, โทมัส ฮอบส์, เรอเน เดการ์ต, บารุค สปิโนซา, ไลบ์นิซ, เฮเกล, เซอเรน เคียร์เคอกอร์, ฟรีดริช นีทเชอ, อ็องรี แบร์กซง, มาร์ทีน ไฮเดกเกอร์, คาร์ล ป็อปเปอร์, ฮันนาห์ อาเรนต์, ฟิลิปปา ฟุต, มาร์ธา นุสบาวม์
-
374 ปีก่อน ค.ศ. จาณักยะ Chanakya
ผู้เขียนอรรถศาสตร์ ตำราการปกครองและเศรษฐศาสตร์อินเดียโบราณ
-
371 ปีก่อน ค.ศ. เม่งจื๊อ Mencius
ธรรมชาติมนุษย์ดีโดยกำเนิด เหมือนเมล็ดที่ต้องรดน้ำ
ได้แรงบันดาลใจจากขงจื๊อ
-
368 ปีก่อน ค.ศ. จวงจื่อ Zhuang Zhou
ฝันเป็นผีเสื้อหรือผีเสื้อฝันเป็นเรา และต้นไม้ไร้ประโยชน์ที่รอดจากขวาน
ได้แรงบันดาลใจจากเล่าจื๊อ
-
341 ปีก่อน ค.ศ. เอพิคิวรัส Epicurus
ความสุขคือเป้าหมาย แต่เป็นความสงบจากความกลัวและความอยาก ไม่ใช่ความฟุ้งเฟ้อ
ได้แรงบันดาลใจจากดีโมคริตุส
มีอิทธิพลต่ออริสโตเติล, บารุค สปิโนซา, ฟรีดริช นีทเชอ
-
333 ปีก่อน ค.ศ. ซีโนแห่งคิทิอุม Zeno of Citium
ผู้ก่อตั้งลัทธิสโตอิก ใช้ชีวิตตามเหตุผลและธรรมชาติ
ได้แรงบันดาลใจจากโสกราตีส
-
279 ปีก่อน ค.ศ. หาน เฟยจื่อ Han Fei
นิตินิยม ปกครองด้วยกฎหมายเข้มงวดและรางวัลกับโทษที่ชัดเจน
-
4 ปีก่อน ค.ศ. เซเนกา Seneca
นักสโตอิกโรมัน เขียนจดหมายสอนเรื่องเวลา ความตาย และความโกรธ
มีอิทธิพลต่อโบอีเชียส
-
ค.ศ. 27 หวัง ชง Wang Chong
นักคิดฮั่นผู้ใช้เหตุผลวิจารณ์ความเชื่อเรื่องลางและผี
-
ค.ศ. 50 เอพิคเทตัส Epictetus
อดีตทาสผู้สอนให้แยกสิ่งที่ควบคุมได้ออกจากสิ่งที่ควบคุมไม่ได้
มีอิทธิพลต่อแบลซ ปาสกาล
-
ค.ศ. 121 มาร์คัส ออเรลิอัส Marcus Aurelius
จักรพรรดิโรมันที่บันทึกการฝึกใจแบบสโตอิกไว้ในหนังสือ Meditations
-
ค.ศ. 150 นาคารชุน Nagarjuna
มัธยมกะ ทุกสิ่งว่างจากแก่นสารในตัวเอง เพราะเกิดขึ้นอาศัยกัน
-
ค.ศ. 205 โพลทินัส Plotinus
ทุกสิ่งไหลออกมาจาก "หนึ่ง" และวิญญาณปรารถนากลับคืนสู่ต้นกำเนิด
มีอิทธิพลต่อโบอีเชียส, อัล-ฟาราบี, อิบน์ ซีนา (อวิเซนนา), อิบน์ รุชด์ (อาแวร์โรอีส), ไลบ์นิซ, เฮเกล, อ็องรี แบร์กซง, อัลแบร์ กามูส์
-
ค.ศ. 300 วสุพันธุ Vasubandhu
โยคาจาร สิ่งที่เรารับรู้ล้วนเป็นการสร้างของจิต
-
ค.ศ. 310 อสังคะ Asanga
ผู้ร่วมวางรากฐานโยคาจาร พี่ชายของวสุพันธุ
-
ค.ศ. 354 ออกัสตินแห่งฮิปโป Augustine of Hippo
ผสานปรัชญาเพลโตกับคริสต์ศาสนา เขียนอัตชีวประวัติทางจิตวิญญาณเล่มแรก ๆ
ได้แรงบันดาลใจจากเพลโต
มีอิทธิพลต่อโบอีเชียส, ทอมัส อไควนัส, แบลซ ปาสกาล, ไลบ์นิซ, ฮันนาห์ อาเรนต์
-
ค.ศ. 401 พระพุทธโฆสะ Buddhaghosa
ผู้รจนาวิสุทธิมรรค คัมภีร์อธิบายทางปฏิบัติที่สำคัญที่สุดของเถรวาท
-
ค.ศ. 480 โบอีเชียส Boethius
เขียนเรื่องการปลอบใจด้วยปรัชญาระหว่างรอถูกประหาร ว่าโชคชะตาหมุนเหมือนวงล้อ
ได้แรงบันดาลใจจากโพลทินัส, ออกัสตินแห่งฮิปโป, เซเนกา, อริสโตเติล, เพลโต
มีอิทธิพลต่อทอมัส อไควนัส
-
ค.ศ. 480 ทิคนาคะ Dignāga
วางรากฐานตรรกศาสตร์และญาณวิทยาแบบพุทธ ความรู้มาจากการรับรู้และการอนุมาน
-
ค.ศ. 483 พระโพธิธรรม Bodhidharma
ผู้นำเซนจากอินเดียสู่จีน ชี้ตรงสู่ใจ ไม่ยึดตัวอักษร
ยุคกลาง
-
ค.ศ. 638 ฮุ่ยเหนิง Huineng
สังฆปรินายกที่หกของเซน การรู้แจ้งเกิดฉับพลัน ธรรมชาติแห่งพุทธะมีในทุกคน
-
ค.ศ. 685 ศานติเทวะ Shantideva
โพธิจรรยาวตาร ความกรุณาที่เห็นว่าทุกข์ของผู้อื่นก็คือทุกข์
-
ค.ศ. 700 ธรรมกีรติ Dharmakirti
พัฒนาตรรกศาสตร์พุทธต่อจากทิคนาคะ มีอิทธิพลทั่วอินเดียและทิเบต
-
ค.ศ. 774 คูไค Kūkai
ผู้ก่อตั้งนิกายชินงอนในญี่ปุ่น บรรลุธรรมได้ในกายนี้
-
ค.ศ. 788 ศังกราจารย์ Ādi Shankara
อทไวตะเวทานตะ ตัวตนแท้ (อาตมัน) กับความจริงสูงสุด (พรหมัน) เป็นหนึ่งเดียว
-
ค.ศ. 801 อัล-กินดี Al-Kindi
นักปรัชญาอาหรับคนแรก นำปรัชญากรีกเข้าสู่โลกอิสลาม
มีอิทธิพลต่ออิบน์ ซีนา (อวิเซนนา), ทอมัส อไควนัส
-
ค.ศ. 850 หลินจี้ Linji Yixuan
ปรมาจารย์เซน ถ้าเจอพระพุทธเจ้าระหว่างทาง จงฆ่าเสีย อย่ายึดติดแม้แต่ครู
-
ค.ศ. 870 อัล-ฟาราบี Farabi
ครูคนที่สองต่อจากอริสโตเติล เขียนเรื่องนครแห่งคุณธรรม
ได้แรงบันดาลใจจากโพลทินัส, อริสโตเติล, เพลโต
มีอิทธิพลต่ออิบน์ ซีนา (อวิเซนนา), อิบน์ รุชด์ (อาแวร์โรอีส)
-
ค.ศ. 980 อิบน์ ซีนา (อวิเซนนา) Avicenna
มนุษย์ลอยตัว แม้ไม่รับรู้อะไรเลยก็ยังรู้ว่าตัวเองมีอยู่ และเป็นแพทย์ผู้ยิ่งใหญ่
ได้แรงบันดาลใจจากอัล-กินดี, อัล-ฟาราบี, โพลทินัส, อริสโตเติล
มีอิทธิพลต่ออิบน์ รุชด์ (อาแวร์โรอีส), ทอมัส อไควนัส, บารุค สปิโนซา
-
ค.ศ. 1033 แอนเซิล์มแห่งแคนเทอร์เบอรี Anselm of Canterbury
ข้อพิสูจน์ว่าพระเจ้ามีอยู่จากแนวคิดเรื่องสิ่งที่ยิ่งใหญ่ที่สุดที่คิดได้
มีอิทธิพลต่อทอมัส อไควนัส, วิลเลียมแห่งอ็อกแคม, เรอเน เดการ์ต, ไลบ์นิซ, เฮเกล
-
ค.ศ. 1058 อัล-กาซาลี Al-Ghazali
วิจารณ์นักปรัชญาที่เชื่อเหตุผลเกินไป และเสนอว่าเหตุผลกับผลเชื่อมกันด้วยพระประสงค์
มีอิทธิพลต่ออิบน์ รุชด์ (อาแวร์โรอีส), ทอมัส อไควนัส
-
ค.ศ. 1126 อิบน์ รุชด์ (อาแวร์โรอีส) Averroes
ผู้อรรถาธิบายอริสโตเติล ปกป้องปรัชญาว่าไม่ขัดกับศาสนา
ได้แรงบันดาลใจจากอัล-ฟาราบี, โพลทินัส, อัล-กาซาลี, อิบน์ ซีนา (อวิเซนนา), อริสโตเติล, เพลโต
มีอิทธิพลต่อทอมัส อไควนัส, อิบน์ ค็อลดูน, บารุค สปิโนซา
-
ค.ศ. 1130 จู ซี Zhu Xi
ผู้วางรากฐานลัทธิขงจื๊อใหม่ ศึกษาสิ่งต่าง ๆ เพื่อเข้าใจหลักของมัน
-
ค.ศ. 1200 โดเง็น Dōgen
ปรมาจารย์เซนโซโต การนั่งสมาธิไม่ใช่วิธีสู่การรู้แจ้ง แต่คือการรู้แจ้งเอง
-
ค.ศ. 1207 รูมี Rumi
กวีซูฟี ความรักคือหนทางกลับคืนสู่สิ่งศักดิ์สิทธิ์
-
ค.ศ. 1225 ทอมัส อไควนัส Thomas Aquinas
ประสานปรัชญาอริสโตเติลกับเทววิทยาคริสต์ เหตุผลกับศรัทธาไม่ขัดกัน
ได้แรงบันดาลใจจากอัล-กินดี, โบอีเชียส, แอนเซิล์มแห่งแคนเทอร์เบอรี, อิบน์ รุชด์ (อาแวร์โรอีส), อัล-กาซาลี, ออกัสตินแห่งฮิปโป, อิบน์ ซีนา (อวิเซนนา), อริสโตเติล, เพลโต
มีอิทธิพลต่อวิลเลียมแห่งอ็อกแคม, เรอเน เดการ์ต, ไลบ์นิซ, มาร์ทีน ไฮเดกเกอร์, ฟิลิปปา ฟุต
-
ค.ศ. 1287 วิลเลียมแห่งอ็อกแคม William of Ockham
มีดโกนของอ็อกแคม อย่าเพิ่มสมมติฐานเกินจำเป็น
ได้แรงบันดาลใจจากแอนเซิล์มแห่งแคนเทอร์เบอรี, ทอมัส อไควนัส, อริสโตเติล
มีอิทธิพลต่อเรอเน เดการ์ต
-
ค.ศ. 1332 อิบน์ ค็อลดูน Ibn Khaldun
บิดาของสังคมศาสตร์ อธิบายการขึ้นลงของราชวงศ์ด้วยความสามัคคีของกลุ่ม
ได้แรงบันดาลใจจากอิบน์ รุชด์ (อาแวร์โรอีส)
-
ค.ศ. 1469 นิคโคโล มาเคียเวลลี Niccolò Machiavelli
การเมืองต้องดูโลกตามจริง ผู้ปกครองบางครั้งต้องทำสิ่งที่ศีลธรรมทั่วไปไม่ยอมรับ
มีอิทธิพลต่อบารุค สปิโนซา, ฟรีดริช นีทเชอ, ฮันนาห์ อาเรนต์
-
ค.ศ. 1472 หวัง หยางหมิง Wang Yangming
ความรู้กับการกระทำเป็นหนึ่งเดียว รู้แต่ไม่ทำคือยังไม่รู้จริง
ยุคใหม่ตอนต้น
-
ค.ศ. 1533 มิเชล เดอ มงแตญ Michel de Montaigne
บิดาของความเรียง ถามตัวเองว่า "ฉันรู้อะไร" และใช้ชีวิตตัวเองเป็นวัตถุศึกษา
มีอิทธิพลต่อแบลซ ปาสกาล, อิมมานูเอล คานต์, ฟรีดริช นีทเชอ
-
ค.ศ. 1561 ฟรานซิส เบคอน Francis Bacon
ความรู้คือพลัง และควรได้มาจากการสังเกตทดลอง ไม่ใช่จากตำราเก่า
มีอิทธิพลต่อโทมัส ฮอบส์, บารุค สปิโนซา
-
ค.ศ. 1588 โทมัส ฮอบส์ Thomas Hobbes
ถ้าไม่มีรัฐ ชีวิตคนจะโดดเดี่ยว ยากจน โหดร้าย และสั้น เราจึงยอมมอบอำนาจให้รัฐ
ได้แรงบันดาลใจจากฟรานซิส เบคอน, อริสโตเติล, เพลโต
มีอิทธิพลต่อจอห์น ล็อก, บารุค สปิโนซา, ไลบ์นิซ
-
ค.ศ. 1596 เรอเน เดการ์ต René Descartes
ฉันคิด ฉันจึงมีอยู่ และจิตกับกายเป็นสิ่งต่างชนิดกัน
ได้แรงบันดาลใจจากแอนเซิล์มแห่งแคนเทอร์เบอรี, วิลเลียมแห่งอ็อกแคม, ทอมัส อไควนัส, อริสโตเติล, เพลโต
มีอิทธิพลต่อแบลซ ปาสกาล, จอห์น ล็อก, บารุค สปิโนซา, ไลบ์นิซ, อิมมานูเอล คานต์, เฮเกล, อ็องรี แบร์กซง, คาร์ล ป็อปเปอร์
-
ค.ศ. 1623 แบลซ ปาสกาล Blaise Pascal
เดิมพันของปาสกาล และใจมีเหตุผลที่เหตุผลไม่รู้จัก
ได้แรงบันดาลใจจากเอพิคเทตัส, มิเชล เดอ มงแตญ, เรอเน เดการ์ต, ออกัสตินแห่งฮิปโป
มีอิทธิพลต่อไลบ์นิซ, วอลแตร์, วิลเลียม เจมส์, ฟรีดริช นีทเชอ, อ็องรี แบร์กซง
-
ค.ศ. 1632 จอห์น ล็อก John Locke
จิตแรกเกิดเหมือนกระดานเปล่า และรัฐมีไว้คุ้มครองชีวิต เสรีภาพ และทรัพย์สิน
ได้แรงบันดาลใจจากโทมัส ฮอบส์, เรอเน เดการ์ต
มีอิทธิพลต่อจอร์จ เบิร์กลีย์, วอลแตร์, เดวิด ฮูม, อิมมานูเอล คานต์, อาร์ทัวร์ โชเพนเฮาเออร์, จอห์น รอลส์
-
ค.ศ. 1632 บารุค สปิโนซา Benedictus de Spinoza
พระเจ้าคือธรรมชาติ ทุกอย่างเป็นไปตามความจำเป็น เสรีภาพคือการเข้าใจเหตุนั้น
ได้แรงบันดาลใจจากปาร์เมนิดีส, เอพิคิวรัส, ดีโมคริตุส, อิบน์ รุชด์ (อาแวร์โรอีส), โทมัส ฮอบส์, ฟรานซิส เบคอน, เรอเน เดการ์ต, อิบน์ ซีนา (อวิเซนนา), นิคโคโล มาเคียเวลลี, อริสโตเติล, เพลโต
มีอิทธิพลต่อไลบ์นิซ, อิมมานูเอล คานต์, เฮเกล, อาร์ทัวร์ โชเพนเฮาเออร์, ฟรีดริช นีทเชอ, อ็องรี แบร์กซง, เบอร์ทรันด์ รัสเซลล์
-
ค.ศ. 1646 ไลบ์นิซ Gottfried Wilhelm Leibniz
โลกนี้คือโลกที่ดีที่สุดที่เป็นไปได้ และทุกสิ่งต้องมีเหตุผลเพียงพอ
ได้แรงบันดาลใจจากโพลทินัส, แอนเซิล์มแห่งแคนเทอร์เบอรี, โทมัส ฮอบส์, บารุค สปิโนซา, ทอมัส อไควนัส, เรอเน เดการ์ต, ออกัสตินแห่งฮิปโป, ขงจื๊อ, แบลซ ปาสกาล, อริสโตเติล, เพลโต
มีอิทธิพลต่ออิมมานูเอล คานต์, ฟรีดริช นีทเชอ, อ็องรี แบร์กซง, เบอร์ทรันด์ รัสเซลล์
-
ค.ศ. 1685 จอร์จ เบิร์กลีย์ George Berkeley
สิ่งที่มีอยู่คือสิ่งที่ถูกรับรู้ ไม่มีวัตถุที่อยู่นอกการรับรู้
ได้แรงบันดาลใจจากจอห์น ล็อก
มีอิทธิพลต่อเดวิด ฮูม, อิมมานูเอล คานต์, ชาลส์ แซนเดอส์ เพิร์ซ, อ็องรี แบร์กซง
-
ค.ศ. 1685 ฮะกุอิน Hakuin Ekaku
ฟื้นฟูเซนรินไซ ผู้แต่งโกอันเสียงตบมือข้างเดียว
-
ค.ศ. 1694 วอลแตร์ Voltaire
นักคิดยุคเรืองปัญญาผู้ต่อสู้เพื่อเสรีภาพทางความคิดและการยอมรับความต่างทางศาสนา
ได้แรงบันดาลใจจากจอห์น ล็อก, ขงจื๊อ, แบลซ ปาสกาล, เพลโต
มีอิทธิพลต่อฟรีดริช นีทเชอ
-
ค.ศ. 1711 เดวิด ฮูม David Hume
เหตุผลเป็นทาสของอารมณ์ และเราไม่เคยเห็นเหตุและผลโดยตรง เห็นแค่สิ่งที่ตามกันมา
ได้แรงบันดาลใจจากจอร์จ เบิร์กลีย์, จอห์น ล็อก
มีอิทธิพลต่ออิมมานูเอล คานต์, อาร์ทัวร์ โชเพนเฮาเออร์, อ็องรี แบร์กซง, เบอร์ทรันด์ รัสเซลล์
-
ค.ศ. 1712 ฌ็อง-ฌัก รูโซ Jean-Jacques Rousseau
มนุษย์เกิดมาเสรีแต่ถูกพันธนาการทุกหนแห่ง เสนอสัญญาประชาคม
มีอิทธิพลต่ออิมมานูเอล คานต์, เฮเกล, ฟรีดริช นีทเชอ
-
ค.ศ. 1723 อดัม สมิธ Adam Smith
ก่อนเขียนเรื่องตลาด เขาเขียนเรื่องความเห็นอกเห็นใจว่าเป็นรากของศีลธรรม
-
ค.ศ. 1724 อิมมานูเอล คานต์ Immanuel Kant
จงทำแต่สิ่งที่อยากให้เป็นกฎสากล และอย่าใช้คนเป็นเพียงเครื่องมือ
ได้แรงบันดาลใจจากจอร์จ เบิร์กลีย์, มิเชล เดอ มงแตญ, เดวิด ฮูม, บารุค สปิโนซา, จอห์น ล็อก, เรอเน เดการ์ต, ไลบ์นิซ, ฌ็อง-ฌัก รูโซ, เพลโต
มีอิทธิพลต่อเฮเกล, อาร์ทัวร์ โชเพนเฮาเออร์, เซอเรน เคียร์เคอกอร์, ฟรีดริช นีทเชอ, อ็องรี แบร์กซง, เอ็ดมุนด์ ฮุสเซิร์ล, มาร์ทีน ไฮเดกเกอร์, ฮันนาห์ อาเรนต์, จอห์น รอลส์, มีแชล ฟูโก, ยืร์เกน ฮาเบอร์มาส
-
ค.ศ. 1748 เจเรมี เบนแธม Jeremy Bentham
ผู้ก่อตั้งประโยชน์นิยม การกระทำที่ถูกคือสร้างความสุขมากที่สุดแก่คนจำนวนมากที่สุด
-
ค.ศ. 1759 แมรี วอลสโตนคราฟต์ Mary Wollstonecraft
ผู้หญิงด้อยกว่าเพราะไม่ได้รับการศึกษา ไม่ใช่โดยธรรมชาติ หนึ่งในรากของสตรีนิยม
-
ค.ศ. 1770 เฮเกล Georg Wilhelm Friedrich Hegel
ประวัติศาสตร์คือการคลี่คลายของจิตผ่านความขัดแย้งและการสังเคราะห์
ได้แรงบันดาลใจจากโพลทินัส, แอนเซิล์มแห่งแคนเทอร์เบอรี, เฮราคลิตุส, บารุค สปิโนซา, อิมมานูเอล คานต์, เรอเน เดการ์ต, ฌ็อง-ฌัก รูโซ, อริสโตเติล, เพลโต
มีอิทธิพลต่อเซอเรน เคียร์เคอกอร์, คาร์ล มาร์กซ์, ฟรีดริช นีทเชอ, คาร์ล ป็อปเปอร์, ฌ็อง-ปอล ซาร์ต, มีแชล ฟูโก, ยืร์เกน ฮาเบอร์มาส
-
ค.ศ. 1788 อาร์ทัวร์ โชเพนเฮาเออร์ Arthur Schopenhauer
ชีวิตถูกขับด้วยเจตจำนงที่ไม่รู้จักพอ ได้รับอิทธิพลจากพุทธและอุปนิษัท
ได้แรงบันดาลใจจากเดวิด ฮูม, บารุค สปิโนซา, จอห์น ล็อก, อิมมานูเอล คานต์, เพลโต
มีอิทธิพลต่อฟรีดริช นีทเชอ, อ็องรี แบร์กซง, ลุดวิก วิทเกนชไตน์, คาร์ล ป็อปเปอร์
ศตวรรษที่ 19
-
ค.ศ. 1806 จอห์น สจวร์ต มิลล์ John Stuart Mill
ประโยชน์นิยมแบบให้น้ำหนักความสุขทางปัญญา และเสรีภาพที่ไม่ทำร้ายผู้อื่น
มีอิทธิพลต่อเบอร์ทรันด์ รัสเซลล์, มาร์ธา นุสบาวม์
-
ค.ศ. 1813 เซอเรน เคียร์เคอกอร์ Søren Kierkegaard
บิดาของอัตถิภาวนิยม ความกังวลใจคือเวียนหัวจากเสรีภาพ
ได้แรงบันดาลใจจากอิมมานูเอล คานต์, เฮเกล, อริสโตเติล
มีอิทธิพลต่ออ็องรี แบร์กซง, มาร์ทีน ไฮเดกเกอร์, ลุดวิก วิทเกนชไตน์, คาร์ล ป็อปเปอร์, ฮันนาห์ อาเรนต์, อัลแบร์ กามูส์
-
ค.ศ. 1818 คาร์ล มาร์กซ์ Karl Marx
ประวัติศาสตร์คือการต่อสู้ทางชนชั้น และระบบเศรษฐกิจกำหนดความคิดของสังคม
ได้แรงบันดาลใจจากเฮเกล
มีอิทธิพลต่อฌ็อง-ปอล ซาร์ต, ฮันนาห์ อาเรนต์, มีแชล ฟูโก, ยืร์เกน ฮาเบอร์มาส
-
ค.ศ. 1839 ชาลส์ แซนเดอส์ เพิร์ซ Charles Sanders Peirce
ผู้ริเริ่มปฏิบัตินิยม ความหมายของความคิดอยู่ที่ผลในทางปฏิบัติ
ได้แรงบันดาลใจจากจอร์จ เบิร์กลีย์
-
ค.ศ. 1842 วิลเลียม เจมส์ William James
บิดาจิตวิทยาอเมริกัน และนักปฏิบัตินิยม ความจริงคือสิ่งที่ใช้ได้ผล
ได้แรงบันดาลใจจากแบลซ ปาสกาล
-
ค.ศ. 1844 ฟรีดริช นีทเชอ Friedrich Nietzsche
พระเจ้าตายแล้ว มนุษย์ต้องสร้างคุณค่าใหม่เอง และจงเป็นอย่างที่คุณเป็น
ได้แรงบันดาลใจจากปาร์เมนิดีส, เอพิคิวรัส, ดีโมคริตุส, มิเชล เดอ มงแตญ, เฮราคลิตุส, อาร์ทัวร์ โชเพนเฮาเออร์, บารุค สปิโนซา, อิมมานูเอล คานต์, เฮเกล, วอลแตร์, ไลบ์นิซ, ฌ็อง-ฌัก รูโซ, นิคโคโล มาเคียเวลลี, แบลซ ปาสกาล, โสกราตีส, อริสโตเติล, เพลโต
มีอิทธิพลต่อมาร์ทีน ไฮเดกเกอร์, อัลแบร์ กามูส์, มีแชล ฟูโก, ยืร์เกน ฮาเบอร์มาส
-
ค.ศ. 1859 อ็องรี แบร์กซง Henri Bergson
เวลาที่เรารู้สึกต่างจากเวลาของนาฬิกา ชีวิตขับเคลื่อนด้วยพลังสร้างสรรค์
ได้แรงบันดาลใจจากโพลทินัส, จอร์จ เบิร์กลีย์, อาร์ทัวร์ โชเพนเฮาเออร์, เดวิด ฮูม, บารุค สปิโนซา, อิมมานูเอล คานต์, เรอเน เดการ์ต, ไลบ์นิซ, เซอเรน เคียร์เคอกอร์, แบลซ ปาสกาล, อริสโตเติล, เพลโต
มีอิทธิพลต่อศรีอรพินโท
-
ค.ศ. 1859 เอ็ดมุนด์ ฮุสเซิร์ล Edmund Husserl
ผู้ก่อตั้งปรากฏการณ์วิทยา กลับไปศึกษาประสบการณ์ตามที่ปรากฏ
ได้แรงบันดาลใจจากอิมมานูเอล คานต์
มีอิทธิพลต่อมาร์ทีน ไฮเดกเกอร์, ฌ็อง-ปอล ซาร์ต, ฮันนาห์ อาเรนต์, มีแชล ฟูโก, ยืร์เกน ฮาเบอร์มาส
-
ค.ศ. 1859 จอห์น ดิวอี John Dewey
การศึกษาคือการเรียนรู้จากการลงมือทำ และประชาธิปไตยคือวิถีชีวิต
มีอิทธิพลต่อศรีอรพินโท, บี. อาร์. อัมเบดการ์
-
ค.ศ. 1861 รพินทรนาถ ฐากูร Rabindranath Tagore
กวีโนเบลชาวเอเชียคนแรก การศึกษาควรอยู่กับธรรมชาติและเสรีภาพ
-
ค.ศ. 1863 สวามีวิเวกานันทะ Swami Vivekananda
นำเวทานตะและโยคะสู่ตะวันตก ทุกศาสนาเป็นทางสู่ความจริงเดียวกัน
-
ค.ศ. 1869 มหาตมา คานธี Mahatma Gandhi
อหิงสาและสัตยาเคราะห์ ต่อต้านความอยุติธรรมด้วยความจริงและการไม่ใช้ความรุนแรง
ได้แรงบันดาลใจจากพระพุทธเจ้า
-
ค.ศ. 1870 คิทาโร่ นิชิดะ Kitarō Nishida
ผู้ก่อตั้งสำนักเกียวโต ผสานเซนกับปรัชญาตะวันตก
-
ค.ศ. 1872 เบอร์ทรันด์ รัสเซลล์ Bertrand Russell
วางรากฐานตรรกศาสตร์สมัยใหม่ และเป็นนักรณรงค์สันติภาพ
ได้แรงบันดาลใจจากจอห์น สจวร์ต มิลล์, เดวิด ฮูม, บารุค สปิโนซา, ลุดวิก วิทเกนชไตน์, ไลบ์นิซ
มีอิทธิพลต่อลุดวิก วิทเกนชไตน์, แดเนียล เดนเนตต์, เดวิด ชาลเมอร์ส
-
ค.ศ. 1872 ศรีอรพินโท Aurobindo Ghosh
โยคะบูรณาการ มนุษย์กำลังวิวัฒน์สู่จิตสำนึกที่สูงขึ้น
ได้แรงบันดาลใจจากจอห์น ดิวอี, อ็องรี แบร์กซง
-
ค.ศ. 1889 มาร์ทีน ไฮเดกเกอร์ Martin Heidegger
ถามว่า "การมีอยู่" คืออะไร มนุษย์ถูกโยนเข้ามาในโลกและมุ่งสู่ความตาย
ได้แรงบันดาลใจจากปาร์เมนิดีส, เอ็ดมุนด์ ฮุสเซิร์ล, เฮราคลิตุส, ทอมัส อไควนัส, ฟรีดริช นีทเชอ, อิมมานูเอล คานต์, เซอเรน เคียร์เคอกอร์, อริสโตเติล, เพลโต
มีอิทธิพลต่อฌ็อง-ปอล ซาร์ต, ฮันนาห์ อาเรนต์, อัลแบร์ กามูส์, มีแชล ฟูโก
-
ค.ศ. 1889 ลุดวิก วิทเกนชไตน์ Ludwig Wittgenstein
ขอบเขตของภาษาคือขอบเขตของโลก ภายหลังเสนอว่าความหมายคือการใช้ภาษา
ได้แรงบันดาลใจจากอาร์ทัวร์ โชเพนเฮาเออร์, เบอร์ทรันด์ รัสเซลล์, เซอเรน เคียร์เคอกอร์
มีอิทธิพลต่อเบอร์ทรันด์ รัสเซลล์, ฟิลิปปา ฟุต, จอห์น เซิร์ล
-
ค.ศ. 1891 บี. อาร์. อัมเบดการ์ B. R. Ambedkar
ผู้ร่างรัฐธรรมนูญอินเดีย นำชาวดาลิตหลายแสนคนเข้าสู่พุทธศาสนาเพื่อหนีระบบวรรณะ
ได้แรงบันดาลใจจากจอห์น ดิวอี, พระพุทธเจ้า
-
ค.ศ. 1895 กฤษณมูรติ Jiddu Krishnamurti
ความจริงเป็นดินแดนที่ไม่มีทางเดิน ไม่มีครูหรือลัทธิใดพาไปถึงได้
ศตวรรษที่ 20 ถึงปัจจุบัน
-
ค.ศ. 1900 ปรีดี พนมยงค์ Pridi Banomyong
ผู้ก่อการ 2475 และผู้วางเค้าโครงเศรษฐกิจ เชื่อว่าประชาธิปไตยต้องมาพร้อมความเป็นธรรมทางเศรษฐกิจ
-
ค.ศ. 1902 คาร์ล ป็อปเปอร์ Karl Popper
ทฤษฎีวิทยาศาสตร์ต้องพิสูจน์ได้ว่าผิด ถ้าไม่มีทางผิดก็ไม่ใช่วิทยาศาสตร์
ได้แรงบันดาลใจจากอาร์ทัวร์ โชเพนเฮาเออร์, เฮเกล, เรอเน เดการ์ต, เซอเรน เคียร์เคอกอร์, โสกราตีส, อริสโตเติล
-
ค.ศ. 1905 ฌ็อง-ปอล ซาร์ต Jean-Paul Sartre
การดำรงอยู่มาก่อนแก่นสาร เราถูกสาปให้เสรี
ได้แรงบันดาลใจจากเอ็ดมุนด์ ฮุสเซิร์ล, มาร์ทีน ไฮเดกเกอร์, เฮเกล, คาร์ล มาร์กซ์
มีอิทธิพลต่อซีมอน เดอ โบวัวร์, อัลแบร์ กามูส์, ฟรันซ์ ฟานง
-
ค.ศ. 1906 พุทธทาสภิกขุ Buddhadāsa
ตัวกูของกู คือรากของทุกข์ ตีความพุทธธรรมให้ใช้ได้ในชีวิตและสังคม
-
ค.ศ. 1906 ฮันนาห์ อาเรนต์ Hannah Arendt
ความชั่วที่ธรรมดาสามัญ คนทำเรื่องเลวร้ายได้เพราะไม่คิด ไม่ใช่เพราะเป็นปีศาจ
ได้แรงบันดาลใจจากเอ็ดมุนด์ ฮุสเซิร์ล, มาร์ทีน ไฮเดกเกอร์, อิมมานูเอล คานต์, คาร์ล มาร์กซ์, ออกัสตินแห่งฮิปโป, เซอเรน เคียร์เคอกอร์, นิคโคโล มาเคียเวลลี, โสกราตีส, อริสโตเติล, เพลโต
มีอิทธิพลต่อยืร์เกน ฮาเบอร์มาส
-
ค.ศ. 1908 ซีมอน เดอ โบวัวร์ Simone de Beauvoir
ไม่มีใครเกิดมาเป็นผู้หญิง แต่กลายเป็นผู้หญิง
ได้แรงบันดาลใจจากฌ็อง-ปอล ซาร์ต
มีอิทธิพลต่ออัลแบร์ กามูส์
-
ค.ศ. 1909 ซีมอน แวย์ Simone Weil
ความใส่ใจคือรูปแบบของความเอื้อเฟื้อที่หายากและบริสุทธิ์ที่สุด
-
ค.ศ. 1913 อัลแบร์ กามูส์ Albert Camus
ชีวิตไร้สาระ แต่เราต้องจินตนาการว่าซิซิฟัสมีความสุข
ได้แรงบันดาลใจจากโพลทินัส, มาร์ทีน ไฮเดกเกอร์, ฌ็อง-ปอล ซาร์ต, ฟรีดริช นีทเชอ, ซีมอน เดอ โบวัวร์, เซอเรน เคียร์เคอกอร์
-
ค.ศ. 1916 ป๋วย อึ๊งภากรณ์ Puey Ungphakorn
คุณภาพชีวิตจากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน วางรากฐานเศรษฐกิจและสวัสดิการไทย
-
ค.ศ. 1918 หลวงพ่อชา สุภัทโท Ajahn Chah
ครูกรรมฐานสายป่า สอนให้เห็นความไม่แน่นอน และเผยแผ่ธรรมสู่ชาวตะวันตก
-
ค.ศ. 1919 ไอริส เมอร์ดอก Iris Murdoch
ศีลธรรมเริ่มจากการมองคนอื่นอย่างใส่ใจและยุติธรรม ไม่ใช่จากการเลือกครั้งใหญ่
-
ค.ศ. 1920 ฟิลิปปา ฟุต Philippa Foot
ผู้ตั้งปัญหารถราง และฟื้นจริยศาสตร์คุณธรรมในยุคใหม่
ได้แรงบันดาลใจจากโทมัส เนเกล, ทอมัส อไควนัส, ลุดวิก วิทเกนชไตน์, อริสโตเติล
-
ค.ศ. 1921 จอห์น รอลส์ John Rawls
ม่านแห่งความไม่รู้ ออกแบบสังคมราวกับไม่รู้ว่าตัวเองจะเกิดเป็นใคร
ได้แรงบันดาลใจจากจอห์น ล็อก, อิมมานูเอล คานต์
-
ค.ศ. 1922 โทมัส คูห์น Thomas Kuhn
วิทยาศาสตร์ก้าวหน้าผ่านการปฏิวัติกระบวนทัศน์ ไม่ใช่การสะสมความรู้อย่างราบรื่น
-
ค.ศ. 1925 ฟรันซ์ ฟานง Frantz Fanon
-
ค.ศ. 1926 มีแชล ฟูโก Michel Foucault
อำนาจแฝงอยู่ในความรู้ สถาบัน และการจ้องมอง ไม่ใช่แค่ในรัฐ
ได้แรงบันดาลใจจากเอ็ดมุนด์ ฮุสเซิร์ล, มาร์ทีน ไฮเดกเกอร์, ฟรีดริช นีทเชอ, อิมมานูเอล คานต์, เฮเกล, คาร์ล มาร์กซ์, เพลโต
-
ค.ศ. 1926 ติช นัท ฮันห์ Thích Nhất Hạnh
สติในชีวิตประจำวันและพุทธศาสนาเพื่อสังคม หายใจเข้า รู้ว่าหายใจเข้า
-
ค.ศ. 1929 ยืร์เกน ฮาเบอร์มาส Jürgen Habermas
ประชาธิปไตยต้องการพื้นที่สาธารณะที่คนถกเถียงกันด้วยเหตุผล
ได้แรงบันดาลใจจากฮันนาห์ อาเรนต์, เอ็ดมุนด์ ฮุสเซิร์ล, ฟรีดริช นีทเชอ, อิมมานูเอล คานต์, เฮเกล, คาร์ล มาร์กซ์
-
ค.ศ. 1929 อลาสแดร์ แมคอินไทร์ Alasdair MacIntyre
ศีลธรรมสมัยใหม่แตกเป็นเสี่ยง ต้องกลับไปหาคุณธรรมที่ฝังในชุมชนและประเพณี
-
ค.ศ. 1929 จูดิธ จาร์วิส ทอมสัน Judith Jarvis Thomson
ขยายปัญหารถรางเป็นกรณีคนบนสะพาน และเขียนข้อโต้แย้งเรื่องการทำแท้งที่โด่งดัง
-
ค.ศ. 1932 จอห์น เซิร์ล John Searle
ข้อโต้แย้งห้องจีน โปรแกรมที่จัดการสัญลักษณ์ได้ไม่ได้แปลว่าเข้าใจ
ได้แรงบันดาลใจจากลุดวิก วิทเกนชไตน์
-
ค.ศ. 1933 สุลักษณ์ ศิวรักษ์ Sulak Sivaraksa
ปัญญาชนสยาม ผลักดันพุทธศาสนาเพื่อสังคมและความยุติธรรม
-
ค.ศ. 1935 ทะไลลามะองค์ที่ 14 Tenzin Gyatso
ความกรุณาคือศาสนาของฉัน สนับสนุนการคุยกันระหว่างพุทธกับวิทยาศาสตร์
-
ค.ศ. 1937 โทมัส เนเกล Thomas Nagel
เป็นค้างคาวรู้สึกอย่างไร วิทยาศาสตร์อาจอธิบายประสบการณ์จากภายในไม่ได้ครบ
มีอิทธิพลต่อฟิลิปปา ฟุต
-
ค.ศ. 1938 สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต) Somdet Phra Buddhaghosacariya (Prayudh Payutto)
ผู้รจนาพุทธธรรม คัมภีร์อธิบายหลักพุทธที่เป็นระบบที่สุดในภาษาไทย
-
ค.ศ. 1938 โรเบิร์ต โนซิก Robert Nozick
เครื่องสร้างประสบการณ์ ถ้าความสุขคือทุกอย่าง ทำไมเราไม่อยากเข้าไป
-
ค.ศ. 1942 แดเนียล เดนเนตต์ Daniel Dennett
จิตสำนึกคือการทำงานของสมองที่อธิบายได้ ไม่มีโรงละครกลางในหัว
ได้แรงบันดาลใจจากเบอร์ทรันด์ รัสเซลล์
-
ค.ศ. 1942 เดเรก พาร์ฟิต Derek Parfit
ตัวตนไม่สำคัญอย่างที่คิด สิ่งที่สำคัญคือความต่อเนื่องทางจิต
-
ค.ศ. 1946 ปีเตอร์ ซิงเกอร์ Peter Singer
ถ้าช่วยคนอื่นได้โดยไม่เสียอะไรมาก เราควรช่วย และความทุกข์ของสัตว์ก็นับ
-
ค.ศ. 1947 มาร์ธา นุสบาวม์ Martha Nussbaum
ความยุติธรรมวัดจากสิ่งที่คนทำได้และเป็นได้จริง และอารมณ์มีเหตุผลของมัน
ได้แรงบันดาลใจจากจอห์น สจวร์ต มิลล์, อริสโตเติล
-
ค.ศ. 1966 เดวิด ชาลเมอร์ส David Chalmers
ปัญหายากของจิตสำนึก ทำไมการทำงานของสมองจึงรู้สึกเป็นอะไรบางอย่าง
ได้แรงบันดาลใจจากเบอร์ทรันด์ รัสเซลล์
ข้อมูลปีเกิดและความสัมพันธ์ด้านอิทธิพลจาก Wikidata (CC0) ซึ่งยังไม่ครบทุกคน ปีของนักคิดโบราณเป็นค่าประมาณ แนวคิดเด่นเรียบเรียงโดยกองบรรณาธิการ TheTham