ปัญหารถรางthe trolley problem
การทดลองทางความคิดว่าควรหักรถรางให้ชนคนหนึ่งคนเพื่อช่วยห้าคนหรือไม่ ใช้ถามว่าผลลัพธ์อย่างเดียวพอตัดสินถูกผิดได้ไหม
รถรางเบรกแตกกำลังพุ่งไปชนคนห้าคน คุณยืนอยู่ข้างคันโยกที่เปลี่ยนรางได้ แต่รางอีกเส้นมีคนหนึ่งคน คุณจะโยกไหม คนส่วนใหญ่ตอบว่าโยก
แต่ถ้าคุณยืนบนสะพาน ทางเดียวที่หยุดรถได้คือผลักชายร่างใหญ่ลงไปขวาง คนส่วนใหญ่ตอบว่าไม่ผลัก ทั้งที่ตัวเลขเท่ากัน ห้าต่อหนึ่ง
ทำไมนักปรัชญาสนใจ
โจทย์นี้ตั้งโดย Philippa Foot ปี 1967 และ Judith Jarvis Thomson ขยายต่อ ความต่างระหว่างสองกรณีชวนถามว่า การ "ลงมือทำ" กับการ "ปล่อยให้เกิด" ต่างกันทางศีลธรรมไหม และการใช้คนเป็นเครื่องมือผิดในตัวมันเองหรือไม่ ซึ่งเป็นจุดแยกระหว่างประโยชน์นิยมกับแนวคิดแบบหน้าที่นิยม
ในชีวิตจริง
โจทย์นี้กลับมาสำคัญกับรถยนต์ไร้คนขับ ที่ต้องเขียนโปรแกรมล่วงหน้าว่าจะเลือกอย่างไรในสถานการณ์ที่หลีกเลี่ยงความเสียหายไม่ได้
อ่านเพิ่ม
- Stanford Encyclopedia of Philosophy: Doing vs. Allowing Harm
- Stanford Encyclopedia of Philosophy: The Doctrine of Double Effect
อัปเดต 7 พ.ย. 2569 · เรียบเรียงโดยกองบรรณาธิการ TheTham