ความสัมพันธ์ไม่ใช่เหตุและผลcorrelation is not causation
สองอย่างที่เกิดคู่กันบ่อย ไม่ได้แปลว่าอย่างหนึ่งทำให้เกิดอีกอย่าง อาจมีปัจจัยที่สามหรือเป็นเหตุกลับทาง
งานวิจัยจำนวนมากบอกได้แค่ว่าสองอย่าง ไปด้วยกัน เช่น คนที่โดนแดดมากเป็นสมองเสื่อมน้อยกว่า แต่ไม่ได้บอกว่าแดด ทำให้ สมองไม่เสื่อม เพราะมีคำอธิบายอื่นได้อย่างน้อยสามแบบ
- ปัจจัยที่สาม คนที่ร่างกายแข็งแรงอยู่แล้วออกไปข้างนอกได้มากกว่า และเสี่ยงสมองเสื่อมน้อยกว่าอยู่แล้ว
- เหตุกลับทาง สมองที่เริ่มเสื่อมทำให้คนออกจากบ้านน้อยลง
- บังเอิญ ถ้าวัดหลายร้อยตัวแปร ย่อมมีบางคู่ที่ไปด้วยกันโดยบังเอิญ
อ่านข่าวอย่างไร
มองหาคำว่า "สัมพันธ์กับ" "เชื่อมโยงกับ" "มีแนวโน้ม" ซึ่งบอกว่าเป็นงานสังเกต ส่วนคำว่า "ทำให้" "ช่วยลด" ควรมาจากการทดลองแบบสุ่ม TheTham จะบอกในป้ายหลักฐานทุกครั้งว่างานแบบไหน
อ่านเพิ่ม
อัปเดต 7 พ.ย. 2569 · เรียบเรียงโดยกองบรรณาธิการ TheTham
