TheTham

นัยสำคัญทางสถิติstatistical significance

เกณฑ์ที่บอกว่าผลที่เห็นไม่น่าเกิดจากความบังเอิญอย่างเดียว แต่ไม่ได้บอกว่าผลนั้นใหญ่หรือสำคัญในชีวิตจริง

เมื่อข่าวบอกว่าผล "มีนัยสำคัญทางสถิติ" แปลว่าถ้าจริง ๆ ไม่มีผลอะไรเลย โอกาสที่จะเห็นความต่างขนาดนี้หรือมากกว่าโดยบังเอิญมีน้อย ส่วนใหญ่ใช้เกณฑ์น้อยกว่า 5% (p < 0.05)

สามเรื่องที่มักเข้าใจผิด

  1. มีนัยสำคัญ ไม่เท่ากับ ใหญ่ กลุ่มตัวอย่างหลายหมื่นคนอาจเจอผลที่เล็กมากจนไม่มีความหมายในชีวิตจริง แต่ยังมีนัยสำคัญ
  2. ไม่มีนัยสำคัญ ไม่เท่ากับ ไม่มีผล อาจแค่กลุ่มตัวอย่างเล็กเกินจะเห็น
  3. 5% ไม่ใช่เส้นวิเศษ ถ้าทดสอบ 20 อย่าง จะมีราว 1 อย่างผ่านเกณฑ์โดยบังเอิญ

TheTham จึงพยายามรายงานขนาดผลเป็นตัวเลขที่จับต้องได้ เช่น "คะแนนเพิ่มจาก 28.4 เป็น 29.2 จาก 36" แทนการบอกแค่ว่ามีนัยสำคัญ

อ่านเพิ่ม

  1. APA Dictionary of Psychology: statistical significance

อัปเดต 7 พ.ย. 2569 · เรียบเรียงโดยกองบรรณาธิการ TheTham

บทความที่พูดถึงนัยสำคัญทางสถิติ

แนวคิด

"นี่ไม่ใช่แค่คอร์ส แต่คือการเดินทาง" ทำไม AI ชอบเขียนแบบนี้ งานวิจัยชี้เป็นวาทศิลป์อายุ 2,000 ปี

ประโยคปฏิเสธแล้วยกระดับที่เจอบ่อยในข้อความจาก AI มีชื่อเรียกมาตั้งแต่ยุคซิเซโร งานวิจัยใหม่พบว่าโมเดลใช้มากเกินในสุนทรพจน์ แต่ใช้น้อยเกินในการตอบคำถามแบบสบาย ๆ

จิตวิทยา

แทงบอลถี่ ยิ่งมั่นใจเกินจริง งานวิจัยอธิบาย "วงจรอันตราย" ของการพนันกีฬาในแอป และทำไมคนโทษตัวเองถึงไม่ขอความช่วยเหลือ

การเดิมพันถี่ ๆ ในแอปปลุกความอยากเอาชนะ แล้วความอยากชนะทำให้มั่นใจในฝีมือทายผลเกินจริง เมื่อเสียหนัก คนที่โทษดวงกลับยอมขอความช่วยเหลือมากกว่าคนที่โทษตัวเอง

จิตวิทยา

แผ่เมตตาออนไลน์ 4 สัปดาห์ ไม่ช่วยลดปวดมากกว่าฝึกคลายกล้ามเนื้อ งานทดลองจาก Georgetown พบผลที่ไม่คาด

ทีมวิจัยหวังว่าเมตตาภาวนาจะทำให้คนรู้สึกมีเพื่อนมากขึ้นและทนความเจ็บปวดได้นานขึ้น แต่กลุ่มที่ฝึกคลายกล้ามเนื้อกลับรู้สึกว่ามีคนพึ่งพาได้มากกว่า

จิตวิทยา

ได้แสงแดดจ้าวันละไม่ถึง 42 นาที สัมพันธ์กับความเสี่ยงสมองเสื่อมสูงขึ้น งานติดตามคน 87,577 คนนาน 8 ปี

คนที่ได้รับแสงกลางวันเฉลี่ยเกิน 1,000 ลักซ์ เสี่ยงสมองเสื่อมน้อยลง 16% ส่วนแสงตอนกลางคืนไม่พบความเกี่ยวข้อง แต่งานนี้ยังบอกไม่ได้ว่าแดดป้องกันสมองเสื่อม