แผ่เมตตาออนไลน์ 4 สัปดาห์ ไม่ช่วยลดปวดมากกว่าฝึกคลายกล้ามเนื้อ งานทดลองจาก Georgetown พบผลที่ไม่คาด

คนไทยคุ้นกับการแผ่เมตตามาตั้งแต่เด็ก ในโลกตะวันตก การฝึกแบบนี้เรียกว่า loving-kindness meditation และเคยมีงานวิจัยเล็ก ๆ บอกว่าช่วยลดความเจ็บปวดได้ แต่การทดลองแบบสุ่มที่มีกลุ่มเปรียบเทียบจากมหาวิทยาลัยจอร์จทาวน์ ตีพิมพ์ใน PLOS One พบว่า การฝึกแผ่เมตตาออนไลน์ 4 สัปดาห์ไม่ได้ช่วยลดความเจ็บปวดหรือเพิ่มความรู้สึกเชื่อมโยงกับผู้คนมากกว่าการฝึกคลายกล้ามเนื้อ

สมมติฐาน: ความผูกพันคือยาแก้ปวด

แนวคิดตั้งต้นน่าสนใจ งานวิจัยทางชีววิทยาพบว่าการมีปฏิสัมพันธ์อบอุ่นกับคนอื่นกระตุ้นสารลดปวดตามธรรมชาติในสมอง และงานปี 2016 พบว่าคนที่มีเครือข่ายเพื่อนกว้างทนท่านั่งพิงผนังได้นานกว่า

แคเธอรีน โอคอนเนลล์ (Katherine O'Connell) ผู้วิจัยหลัก บอกว่าเธอสงสัยว่า "ความผูกพันทางสังคมอาจทำงานคล้ายยาแก้ปวดในสมอง" ทีมจึงตั้งใจทดสอบว่า ถ้าแผ่เมตตาเพิ่มความรู้สึกผูกพัน จะทำให้ทนความเจ็บปวดได้มากขึ้นไหม

การทดลอง

ทีมวิจัยรับอาสาสมัครชาวอเมริกันอายุ 18–55 ปีที่สุขภาพดี ไม่เคยฝึกสมาธิ ไม่มีอาการปวดเรื้อรัง เหลือผู้อยู่จนจบ 69 คน การทดลองทำช่วงธันวาคม 2020 ถึงกรกฎาคม 2021 ช่วงโควิด จึงทดสอบผ่านวิดีโอคอลทั้งหมด และลงทะเบียนแผนการวิเคราะห์ไว้ล่วงหน้า

ความเจ็บปวดวัดด้วย ท่านั่งพิงผนัง (wall sit) หลับตา พูดว่า "เจ็บ" เมื่อเริ่มปวด และพูดว่า "หยุด" เมื่อทนไม่ไหว

จากนั้นสุ่มแบ่งเป็นสองกลุ่ม ฟังเสียงนำวันละ 15 นาที 6 วันต่อสัปดาห์ นาน 4 สัปดาห์

• กลุ่มแผ่เมตตา 34 คน ฟังเสียงนำของชารอน ซอลซ์เบิร์ก (Sharon Salzberg) ครูสมาธิชื่อดัง แผ่ความปรารถนาดีให้ปลอดภัย มีความสุข สุขภาพดี และสงบ เริ่มจากตัวเอง ไปผู้มีพระคุณ คนกลาง ๆ เพื่อน คนที่มีเรื่องกัน จนถึงสรรพสัตว์
• กลุ่มคลายกล้ามเนื้อ 35 คน ฟังเสียงนำให้เกร็งแล้วคลายกล้ามเนื้อทีละส่วน โดยไม่มีเนื้อหาเรื่องผู้คน

ทั้งสองกลุ่มฝึกครบเฉลี่ยราว 88% ของครั้งทั้งหมด

ผลที่ไม่เป็นไปตามคาด

• ความรู้สึกว่ามีคนพึ่งพาได้ เพิ่มเล็กน้อยในกลุ่มคลายกล้ามเนื้อ (จาก 28.4 เป็น 29.2 จาก 36) แต่ลดลงเล็กน้อยในกลุ่มแผ่เมตตา (จาก 28.5 เป็น 27.4) ความต่างนี้มีนัยสำคัญทางสถิติ
• ความเหงา ลดลงในกลุ่มคลายกล้ามเนื้อ แต่ไม่เปลี่ยนในกลุ่มแผ่เมตตา ความต่างเกือบถึงนัยสำคัญ
• ความเจ็บปวด ไม่มีกลุ่มไหนดีกว่าอีกกลุ่ม กลุ่มคลายกล้ามเนื้อนั่งพิงผนังได้นานขึ้นราว 8 วินาที แต่ความต่างระหว่างกลุ่มไม่มีนัยสำคัญ

ส่วนที่ยังเข้ากับสมมติฐานเดิมคือ คนที่รู้สึกว่ามีคนพึ่งพาได้มากขึ้นระหว่างการทดลอง ไม่ว่าจะอยู่กลุ่มไหน มีแนวโน้มทนท่านั่งพิงผนังได้นานขึ้นด้วย แต่ความสัมพันธ์นี้อ่อน และเป็นการวิเคราะห์สำรวจ

ทำไมเมตตาถึงแพ้

ผู้วิจัยเสนอคำอธิบายหลายข้อ ข้อแรก งานเก่าที่บอกว่าแผ่เมตตาได้ผลหลายชิ้นไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบที่ทำกิจกรรมจริง ผู้เข้าร่วมจึงอาจรู้สึกดีขึ้นเพราะคาดหวัง งานทบทวนปี 2018 ก็พบว่าผลด้านความเห็นอกเห็นใจมักปรากฏเฉพาะในงานที่เทียบกับกลุ่มรอคิว หรือในงานที่ครูสอนสมาธิเป็นผู้เขียนร่วม

ข้อสอง โอคอนเนลล์ตั้งข้อสังเกตว่า ช่วงล็อกดาวน์ การแผ่เมตตาอาจปลุกความอยากเจอผู้คนที่ทำจริงไม่ได้ ส่วนการคลายกล้ามเนื้ออาจเป็นช่วงพักจากความเครียดของโรคระบาด ซึ่งผู้เข้าร่วมชอบมาก

ข้อจำกัดที่ควรรู้

• ไม่มีกลุ่มที่ไม่ฝึกอะไรเลย จึงเป็นไปได้ว่าทั้งสองแบบช่วยพอ ๆ กันเมื่อเทียบกับการไม่ทำอะไร
• กลุ่มตัวอย่างเล็ก อายุน้อย ส่วนใหญ่เป็นผู้หญิง ไม่เคยฝึกสมาธิ และทำช่วงโควิด
• ท่านั่งพิงผนังวัดความปวดกล้ามเนื้อแบบเดียว และขึ้นกับแรงขาด้วย
• ฝึกเพียง 4 สัปดาห์ผ่านเสียงบันทึก ต่างจากการฝึกจริงจังหลายเดือน ซึ่งงานใหญ่ในผู้สูงอายุที่ฝึกนาน 9 เดือนเคยพบว่าความรู้สึกเชื่อมโยงเพิ่มขึ้น

มองจากชาวพุทธไทย

ผลนี้ไม่ได้บอกว่าการแผ่เมตตาไร้ค่า ในพุทธศาสนา เมตตาไม่ได้ถูกสอนเป็นยาแก้ปวดหรือเครื่องมือหาเพื่อน แต่เป็นการฝึกใจให้ปรารถนาดีต่อผู้อื่นโดยไม่หวังผลตอบแทน การวัดด้วยวินาทีที่นั่งพิงผนังจึงอาจจับได้แค่ส่วนเสี้ยวของสิ่งที่ผู้ปฏิบัติตั้งใจ

สิ่งที่คนไทยได้จากงานนี้คือการระวังคำโฆษณาเกินจริงว่า "สมาธิรักษาได้ทุกอย่าง" และข่าวดีเล็ก ๆ คือการคลายกล้ามเนื้อทีละส่วนเป็นทักษะฟรีที่ฝึกได้เองที่บ้าน