TheTham
ทำซ้ำไม่ได้ผล

เคยเชื่อว่าอ่านคำที่เกี่ยวกับคนแก่ แล้วจะเดินช้าลงโดยไม่รู้ตัว

ตอนนี้รู้ว่างานทำซ้ำที่จับเวลาด้วยเครื่องไม่พบผล นอกจากเมื่อผู้ทดลองรู้ล่วงหน้าว่าควรได้ผลแบบไหน

ที่มา: Bargh, Chen และ Burrows ปี 1996 ให้นักศึกษาเรียงคำที่มีคำอย่าง "ฟลอริดา" "ขี้ลืม" "ย่น" แล้วแอบจับเวลาเดินออกจากห้อง

งานนี้เป็นตัวแทนของแนวคิด "การกระตุ้นแฝง" (social priming) ว่าคำหรือภาพที่เห็นผ่าน ๆ เปลี่ยนพฤติกรรมเราได้โดยไม่รู้ตัว ถูกอ้างในหนังสือขายดีหลายเล่ม

ที่รู้ตอนนี้

ปี 2012 ทีมจากเบลเยียมทำซ้ำโดยจับเวลาด้วยเซนเซอร์อินฟราเรดแทนคนกดนาฬิกา ผลคือ ไม่พบว่าคนเดินช้าลง แต่เมื่อทีมบอกผู้ช่วยวิจัยว่าผู้เข้าร่วมกลุ่มนี้ "น่าจะเดินช้า" แล้วให้จับเวลาด้วยมือ ผลกลับออกมาตามที่คาด

ข้อค้นพบนี้ชี้ว่าความคาดหวังของผู้ทดลองเองอาจเป็นสิ่งที่สร้างผล

บทเรียน

เหตุการณ์นี้เป็นจุดเริ่มของวิกฤตการทำซ้ำในจิตวิทยา และทำให้งาน social priming อีกหลายชิ้นถูกตรวจสอบใหม่ งานแนวนี้หลายงานทำซ้ำไม่ขึ้น

งานวิจัยที่อ้างถึง

  1. Bargh, Chen & Burrows (1996) Automaticity of social behavior. JPSP
  2. Doyen, Klein, Pichon & Cleeremans (2012) Behavioral Priming: It's All in the Mind, but Whose Mind? PLOS ONE

อัปเดต 7 พ.ย. 2569 · ถ้ามีงานวิจัยใหม่ที่เปลี่ยนข้อสรุป เราจะอัปเดตหน้านี้

เรื่องต่อไปฝึก 10,000 ชั่วโมง ใครก็เป็นผู้เชี่ยวชาญได้ →