เจตจำนงเสรีfree will

ถ้าสมองเป็นวัตถุที่ทำงานตามกฎฟิสิกส์ การตัดสินใจทุกครั้งก็เป็นผลของสภาพสมองก่อนหน้า ซึ่งเป็นผลของยีนและประสบการณ์ที่เราไม่ได้เลือก แล้วเราจะ "เลือก" ได้อย่างไร

สามคำตอบหลัก

• นิยัตินิยมแข็ง ไม่มีเจตจำนงเสรี ความรับผิดชอบทางศีลธรรมแบบเต็มจึงไม่มีจริง
• ลิเบอร์แทเรียน (ในความหมายทางปรัชญา) มีเจตจำนงเสรีจริง และโลกไม่ได้ถูกกำหนดไว้ทั้งหมด
• ความเข้ากันได้ (compatibilism) แม้โลกถูกกำหนด แต่เมื่อเราทำตามเหตุผลและความต้องการของตัวเองโดยไม่มีใครบังคับ ก็นับเป็นการเลือกเสรีได้ นักปรัชญาส่วนใหญ่ยืนฝั่งนี้

ดูว่านักปรัชญาทั่วโลกตอบอย่างไรเทียบกับคุณได้ที่ คำถามประจำสัปดาห์

มุมพุทธ

พุทธศาสนาไม่ได้ปฏิเสธเหตุปัจจัย แต่ก็ไม่ได้สอนว่าทุกอย่างถูกกำหนดตายตัว กรรมคือเจตนาที่เลือกได้ภายใต้เหตุปัจจัย ซึ่งบางคนมองว่าใกล้กับแนวคิดความเข้ากันได้